• Tiếng Việt
  • English

Góc nhìn chuyên môn

Hiểu Về Hoạt Động Chơi Của Trẻ Mầm Non Giúp Trẻ Phát Triển Lành Mạnh

Hầu hết các phương pháp giáo dục hiện đại đều nhấn mạnh đến việc tạo môi trường và cơ hội để trẻ vui chơi. Hoạt động chơi của trẻ mầm non có thể mang lại nhiều bài học, kiến thức bổ ích. Nếu biết chơi đúng cách, trẻ sẽ phát triển nhiều kiến thức và kỹ năng mới, một cách tự nhiên, tạo thành thói quen, không hề gượng ép và khó chịu.

Bố mẹ hãy cùng tìm hiểu các hoạt động chơi của trẻ mầm non trong bài viết dưới đây nhé!

10 loại hình trò chơi dành cho trẻ từ 0-6 tuổi theo Play based-learning trong Reggio Emilia

Trong Reggio Emilia, trẻ sẽ được tự chủ khám phá, tìm tòi đặt ra câu hỏi và đề xuất phương án giải quyết. Chính vì vậy, 10 hoạt động chơi của trẻ mầm non dưới đây không chỉ là hoạt động vui chơi, mà nó còn giúp trẻ phát triển trí tuệ, cảm xúc:

  • Đọc/ Reading
  • Số học/ Numeracy
  • Văn học/ Literacy
  • Hoá trang/ Dress-up
  • Gia đình/ Family
  • Hình khối/ Blocks
  • Thủ công nghệ thuật/ Art & craft
  • Giác quan/ Sensory: to the widest range of senses – messy play
  • Âm nhạc/ Music
  • Tưởng tượng/ Imagine
Hoạt động chơi cho trẻ mầm non

10 loại hình trò chơi dành cho trẻ từ 0-6 tuổi theo Play based-learning trong Reggio Emilia

5 loại hình hoạt động chơi của trẻ mầm non theo lý thuyết phát triển của Piaget

Theo lý thuyết của Piaget: “Trẻ học tốt nhất khi tự mình làm việc một cách thực sự và kiến tạo nên hiểu biết của riêng mình về những gì đang diễn ra, thay vì nhận lấy những cách diễn giải mà người lớn đưa ra.”

Tầm quan trọng của trò chơi như là con đường chính để học tập. Và 5 loại hình hoạt động chơi của trẻ mầm non theo lý thuyết phát triển của Piaget gồm:

  • Trò chơi cảm giác vận động ( chức năng )
  • Trò chơi hư cấu – tưởng tượng
  • Trò chơi thu nhận ( Nghe – nhìn..)
  • Trò chơi xây dựng – mô phỏng
  • Trò chơi tập thể/ trò chơi có luật lệ
Hoạt động chơi của trẻ mầm non

5 loại hình hoạt động chơi của trẻ mầm non theo lý thuyết phát triển của Piaget

Phân loại trò chơi theo hoạt động chủ đạo trong các giai đoạn phát triển của trẻ

Từ 2-15 tháng:

– Gắn bó an toàn: Các hoạt động chơi của trẻ mầm non liên quan đến sự tương tác giữa trẻ và người chăm sóc trực tiếp để thiết lập và duy trì, phát triển sợi dây gắn bó giữa trẻ nhỏ và người thân. Một số trò chơi được gọi ý như Ú oà; Nhà mẹ nhà con.

– Cảm giác vận động: Các trò chơi nhấn mạnh vào việc đánh thức và phát triển giác quan ở trẻ, hay còn gọi là “Sensory play” như: Nghịch nước, trộn bột màu, ngửi mùi quả chín…; các trò chơi phát triển nhóm kỹ năng vận động thô như: Bước cùng mẹ; Bò – trườn… và các kỹ năng vận động tinh: Nhặt, vo tròn, xé…

Từ 15-36 tháng:

– Trò chơi khám phá bản thân: Hướng tới mục đích trẻ có thể tự nhận thức được về bản thân mình. Một số trò chơi như: Chỉ các bộ phận trên cơ thể; Soi mình trong gương; Tên ải tên ai…

– Trò chơi tương tác với đồ vật/ sử dụng công cụ: cần đảm bảo qua các trò chơi này, trẻ có thể: Chơi đúng chức năng của đồ vật; Gọi tên đồ chơi và bước đầu chơi giả vờ (khoảng 2 tuổi trở lên)

– Trò chơi trí tuệ: Xác lập các mối quan hệ giữa các đồ chơi bằng cơ chế thử – sai. Các trò chơi như: Chồng tháp, quan sát to nhỏ – ngắn dài… phát triển cho trẻ tư duy trực quan hành động.

– Trò chơi ngôn ngữ: Các hoạt động chơi của trẻ mầm non hướng tới việc phân biệt các loại âm thanh; bắt chước giọng nói và phát triển cơ quan phát âm. Một số trò chơi đơn giản như: Phân biệt tiếng con vật; Âm thanh đến từ đâu (Phân biệt âm thanh các loại vật liệu khác nhau); hát, các trò chơi thổi hơi (Thổi bóng, thổi nến, thổi nước…) ; chơi trả lời câu hỏi; đọc sách truyện…

– Phát triển tình cảm: Các trò chơi hướng tới việc rèn luyện trí tuệ cảm xúc cho trẻ. Hoạt động chơi tạo điều kiện cho trẻ bộc lộ và học hỏi cách bộc lộ cảm. Các hoạt động như kể truyện, giả vờ, chơi đóng kịch (đơn giản), gọi tên cảm xúc…. Cần đặc biệt chú ý, không nên cho trẻ chơi những trò chơi mang lại cho trẻ cảm giác quá sợ hãi như kể truyện ma, hù doạ… vì sẽ có thể ảnh hưởng tới nhận thức của trẻ.

Hoạt động chơi của trẻ mầm non

Phân loại trò chơi theo hoạt động chủ đạo trong các giai đoạn phát triển của trẻ

Từ 3 – 5 tuổi

– Các trò chơi xây dựng, mô phỏng: Hoạt động chơi này hướng tới mục đích rèn luyện cho trẻ kỹ năng kết hợp công cụ, hoàn thành chỉnh thể. Thêm nữa đây cũng là bước “tái tạo” trong nấc thang tiến tới sự sáng tạo và cung cấp nguyên liệu cho trí tưởng tượng của trẻ. Các trò chơi xếp hình, lắp ráp mô hình, nặn đất, vẽ tranh… được khuyến khích trong giai đoạn này.

– Các trò chơi có tính luật lệ: Khi trẻ bước vào độ tuổi lên 3 chính là giai đoạn chín muồi để rèn luyện cho con về quy tắc và luật lệ. Đây là lúc trẻ có sự định hình về cái tôi cá nhân rõ ràng và bắt đầu chuẩn bị bước qua giai đoạn hoà nhập với xã hội nhỏ ( Trường mầm non…) trẻ phải học cách làm sao cân bằng giữa cái mình muốn – cái mình có thể làm. Các trò chơi có tính luật lệ, chờ đợi… sẽ giúp trẻ dần dần học cách chấp nhận quy tắc. Các hoạt động chơi được gợi ý như Chơi cùng với mẹ, chơi trong nhóm nhỏ, chơi luân phiên…

– Các trò chơi đóng vai theo chủ đề: Bước vào tuổi thứ 3 trở lên trẻ có sự phát triển và khá hoàn thiện về mặt ngôn ngữ. Nhất là độ tuổi 4 – 6 trẻ em bước vào giai đoạn phát triển của trí tưởng tượng, vượt qua sự “ thống trị” của cái tôi cá nhân để bước vào đời sống xã hội, nhất là việc trẻ đi học tại trường mầm non.

– Các hoạt động chơi của trẻ mầm non rèn luyện con mắt thẩm mỹ: Bước sang 3 tuổi, vận động thô của trẻ đã khá hoàn thiện, bắt đầu rèn luyện nhiều hơn vận động tinh (vận động của các cơ nhỏ kết hợp với mắt), tay chân và mắt của con đã khá linh hoạt, trẻ có thể chơi những trò chơi với bút vẽ, màu sắc…. Đây cũng là giai đoạn để chúng ta bồi đắp thẩm mỹ cho bé thông qua các trò chơi như: Nghịch với bảng màu; Trộn bộn màu; Vẽ tranh; Kể truyện cổ tích… với trẻ lớn hơn 5, 6 tuổi có thể học cách làm 1 bài thơ, vẽ 1 bức tranh tập thể lớn, bình luận về tác phẩm nghệ thuật… hoặc bắt đầu làm quen với một nhạc cụ, âm nhạc…

Hoạt động chơi của trẻ mầm non được phân loại theo cách thức tổ chức trò chơi

Khi tổ chức hoạt động chơi của trẻ mầm non hoặc quan sát tiến trình chơi của trẻ chúng ta nên giúp đỡ hoặc tạo lập môi trường chơi giúp trẻ lần lượt trải qua các hình thức chơi đa dạng, thông qua đó mới có thể giúp con phát triển kiến thức- kỹ năng toàn diện. Có thể phân loại các cách thức chơi của trẻ như sau:

  • Chơi một mình: Trẻ tự chơi với đồ chơi của mình một cách độc lập, không có sự can thiệp từ bên ngoài đứa trẻ. Hình thức chơi này phổ biến nhiều nhất ở trẻ dưới 2 tuổi và vẫn kéo dài cho tới suốt quá trình trưởng thành.
  • Nhìn người khác chơi: Trẻ không trực tiếp tham gia vào trò chơi, nhưng gián tiếp học hỏi thông qua việc quan sát hoạt động chơi của người khác. Đây là 1 hình thức chơi cực kỳ quan trọng khi trẻ chưa sẵn sàng về mặt kiến thức cũng như kỹ năng để tham gia vào 1 trò chơi mà trẻ chưa quen thuộc, bước này sẽ giúp trẻ có được những chỉ dẫn để bắt chước, tái tạo lại trò chơi trong tương lai.
  • Chơi song song: Hoạt động chơi của trẻ mầm non này nhấn mạnh tới đặc điểm: Trẻ cùng chơi với 1 hoặc nhiều người khác trong 1 không gian nhưng không có sự kết hợp giữa những cá nhân với nhau. Ví dụ bạn A đang chơi trò ghép hình bên cạnh bạn B đang chơi trò xúc cát… Trẻ bắt đầu biết chấp nhận sự có mặt của người khác trong không gian chơi, thậm chí có thể chia sẻ đồ chơi lẫn nhau hoặc học cách chờ đợi tới lượt chơi của mình.
  • Chơi kết hợp: Trong hoạt động chơi này trẻ em có thể tham gia vào các hoạt động có liên quan, ở gần nhau trong 1 không gian, tuy nhiên mỗi trẻ đều có những ý tưởng của riêng mình. Ví dụ, trẻ có thể cùng chơi một hoạt động là ghép hình, chúng chia sẻ đồ chơi với nhau, hỏi han nhau về cách xếp mô hình… tuy nhiên mỗi đứa trẻ lại có riêng cho mình 1 ý tưởng về mô hình mà chúng muốn lắp ghép.
  • Chơi hợp tác: Những đứa trẻ hợp tác với nhau trong quá trình chơi về cách lên ý tưởng, sắp xếp nguồn lực ( dụng cụ chơi ) và phân công nhiệm vụ cụ thể. Các hoạt động đóng vai theo chủ đề có thể được coi là đại diện tiêu biểu của hình thức chơi kết hợp, khi trẻ cùng có chung một mục đích và nội dung chơi, trò chơi có sự phân công nhiệm vụ rõ ràng và trẻ em hợp tác với nhau để cho ra 1 sản phẩm chung sau quá trình chơi kết thúc.
Hoạt động chơi của trẻ mầm non

Phân loại theo cách thức tổ chức trò chơi

Hoạt động chơi của trẻ mầm non được phân loại theo không gian tổ chức hoạt động chơi

Các hoạt động chơi của trẻ mầm non trong nhà/ lớp: Chúng gói gọn trong 1 không gian cụ thể, có tính bài trí – xắp xếp và quy luật. Trẻ em sẽ được chơi với các quy tắc cụ thể. Loại hoạt động chơi này phù hợp với các trò chơi tĩnh, nhóm nhỏ và yêu cầu tính lần lượt, nhường nhịn cao.

Các trò chơi ngoài trời: Với hình thức này, tính mở rộng về mặt không gian của trò chơi được nâng cao hơn, trẻ có thể chạy nhảy; tổ chức các nhóm chơi lớn; chơi các trò chơi cộng đồng ; các trò chơi khám phá hoặc trò chơi mạo hiểm. Với hình thức chơi này tính hợp tác, kỷ luật càng được nhấn mạnh.

Phân loại theo không gian tổ chức hoạt động chơi

Hiểu biết về những hoạt động chơi của trẻ mầm non sẽ giúp các thầy cô và bố mẹ tìm, lựa chọn được những phương pháp, hoạt động chơi phù hợp để con lớn lên khỏe mạnh, vui vẻ và phát triển toàn diện.

>Xem thêm: Những hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non theo từng giai đoạn

Nguồn: Tác giả Nguyễn Minh Thành – Raisedhappy.com