• Tiếng Việt
  • English
Góc nhìn chuyên môn

Độ tuổi áp dụng giáo dục STEM cho trẻ là từ 0 – 6 tuổi

Giáo dục STEM là gì? Đâu là độ tuổi giáo dục STEM cho trẻ? Thế nào là chương trình STEM hiệu quả?… là những vấn đề được nhiều phụ huynh quan tâm khi lựa chọn phương pháp giáo dục hiện đại.

Giáo dục STEM không quá xa vời

STEM được viết tắt từ các từ science (khoa học), technology (công nghệ), engineering (kỹ thuật) và maths (toán học) tuy đã khá phổ biến ở các nước phát triển nhưng vẫn còn khá mới mẻ ở Việt Nam.

Hiện STEM này còn bổ sung thêm môn nghệ thuật (art) với tên gọi STEAM.

Giáo dục STEM cho trẻ là lĩnh vực giáo dục trang bị các kiến thức về khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học theo cách tiếp cận liên môn thay vì tách biệt từng môn rời rạc, với tính ứng dụng cao người học có thể vận dụng giải quyết các vấn đề trong thực tiễn cuộc sống.

Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Thúy Hạnh, Trưởng khoa Giáo dục Mầm non, Đại học Thủ đô, giáo dục STEM đã được biết đến ở Việt Nam nhưng vẫn còn trong phạm vi hẹp và nhiều người vẫn nghĩ đó là chương trình giáo dục cao và xa vời.

“Tuy nhiên, STEM có thể hiểu đơn giản là việc dạy cho trẻ biết bản chất của sự vật, hiện tượng, theo từng mức độ nhận thức của trẻ, với hình thức dạy trực quan, sinh động, có tính tương tác cao.

Ví dụ như việc dạy về sự sinh trưởng của cây thì sẽ cho học sinh tự làm các thí nghiệm liên quan từ việc gieo hạt, trồng cây… Vì thế, STEM rất gần gũi và có nhiều cấp độ mà chính phụ huynh cũng có thể áp dụng được cho con mình”, bà Hạnh chia sẻ.

Các bạn nhỏ STEAMe tự tay trồng cây giá từ hạt đậu xanh

Các bạn nhỏ STEAMe tự tay trồng cây giá từ hạt đậu xanh

Trong khi đó, ông Lee Chung Kook, Phó chủ tịch Hiệp hội Olympiad Toán học thế giới WMO, nhà sáng lập CMS Edu (Hàn Quốc) cho biết, STEM gồm 5 lĩnh vực khoa học, nhưng mỗi lĩnh vực lại gồm rất nhiều yếu tố. Theo đó, việc tích hợp trong giảng dạy STEM là vô hạn và vì thế vô cùng đa dạng về phương thức, mức độ.

Dạy STEM tốt nhất từ thời điểm nào?

Vấn đề được nhiều người đặt ra là khi nào nên bắt đầu dạy trẻ bằng STEM? Trả lời câu hỏi này, tiến sĩ Diana Wehrell – Grabowski, Giám đốc Điều hành Công ty Tư vấn Giáo dục Mobile Science cho rằng, độ tuổi lý tưởng nhất để bắt đầu dạy STEM là ở lứa tuổi mầm non.

Các nghiên cứu của Hiệp hội Giáo viên Khoa học Quốc gia Mỹ cho thấy ở độ tuổi này, trẻ nhỏ học thông qua các khám phá chủ động và sự thúc đẩy về quan sát, tương tác, khám phá và phát hiện. Giáo dục STEM lại chính là phương thức hoàn toàn phù hợp để giải đáp những câu hỏi của trẻ và cùng đó thúc đẩy tinh thần tìm tòi, đặt câu hỏi trong trẻ.

“Trẻ con luôn tò mò nên các em là những nhà khoa học bẩm sinh. Vì thế, học STEM tốt nhất từ lứa tuổi mầm non và nhà giáo phải hiểu điều này để có phương pháp giáo dục phù hợp”, tiến sĩ Diana nói.

Trẻ đặt câu hỏi và tự tìm câu trả lời về quy trình trồng cây giá

Trẻ đặt câu hỏi và tự tìm câu trả lời về quy trình trồng cây giá

Chia sẻ thêm về vấn đề này, ông Lee Chung Kook cho biết giáo viên cần đặc biệt chú ý đến sự hứng thú của học sinh trong giảng dạy. Trẻ em chỉ hứng thú với với những thứ các em quan tâm. Nếu dạy các bé những điều các bé không quan tâm thì sẽ khó đạt hiệu quả như kỳ vọng. Trong khi đó, giáo dục STEM cho trẻ lại rất có lợi thế trong việc tạo sự hứng thú khi các em học sinh khi bài giảng không phải chỉ là những kiến thức đơn điệu mà luôn có sự kết hợp liên môn, gắn với thực hành, trải nghiệm thực tế, làm việc nhóm.

5 lợi ích khi áp dụng giáo dục STEM trẻ em

1 – Cho trẻ cơ hội học tập và trải nghiệm

Theo phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên là người cung cấp kiến thức qua thuyết trình hay giảng giải, còn trẻ là người nghe, ghi nhớ và làm theo. Bởi vậy, người học rất thụ động, ghi nhớ máy móc, bị hạn chế năng lực tư duy logic và phản biện, sự hiếu kỳ tự nhiên của trẻ cũng bị giảm đi do phương pháp tiếp cận cấu trúc một cách máy móc.

Trẻ mầm non tiếp thu và học tập tốt nhất qua các hoạt động trải nghiệm

Trẻ mầm non tiếp thu và học tập tốt nhất qua các hoạt động trải nghiệm

Trải nghiệm là cách học hiệu quả nhất cho trẻ và giáo dục STEM cho trẻ mầm non đã và đang phát huy được những ưu điểm vượt trội:

  • Trẻ mầm non tư duy trực quan, những kiến thức kỹ năng có được khi trẻ trực tiếp khám phá sẽ giúp trẻ hiểu và nhớ.
  • Trực tiếp tham gia vào các hoạt động khám phá giúp trẻ phát huy khả năng quan sát, phát hiện và giải quyết vấn đề.

Giáo dục STEM giúp trẻ tham gia vào các hoạt động học tập, trải nghiệm thực tế, trẻ có nhiều cơ hội phát triển.

2 – Khuyến khích trẻ khám phá, tìm tòi

Giáo dục STEM cho trẻ mầm non mang đến nhiều lợi ích thông qua các hoạt động khoa học, thúc đẩy trẻ luôn tìm tòi và khám phá trong mọi sự vật, hiện tượng:

  • Trẻ học, sử dụng vốn từ và thuật ngữ khoa học đơn giản về các lĩnh vực khoa học – công nghệ – kỹ thuật – toán học
  • Khuyến khích trẻ huy động tất cả các giác quan để quan sát và thử nghiệm với các hiện tượng khoa học
  • Khuyến khích trẻ thảo luận về các khái niệm khoa học trong các cuộc trò chuyện hàng ngày
  • Khuyến khích trẻ tư duy, đặt câu hỏi, tìm nguyên nhân về những hiện tượng đã quan sát và suy luận/kết luận
  • Trẻ được sử dụng các dụng cụ đơn giản để quan sát sự vật và hiện tượng khoa học
  • Trẻ thu thập dữ liệu và thuyết trình và dẫn chứng những gì chúng tìm thấy
Học sinh STEAMe GARTEN ghi chép, thu thập dữ liệu trong hoạt động dã ngoại

Học sinh STEAMe GARTEN ghi chép, thu thập dữ liệu trong hoạt động dã ngoại

3 – Phát huy năng lực tư duy sáng tạo, tư duy logic và khả năng giải quyết vấn đề

Nền tảng của khoa học là dựa trên sự điều tra và thăm dò, đó là hai nguyên tố chính của STEM. Với cách học truyền thống, mỗi vấn đề thường chỉ có 1 đáp án còn giáo dục STEM khuyến khích người học tìm tòi, đưa ra cách giải quyết vấn đề bằng nhiều kết quả khác nhau.

Từ đó, trẻ rút ra kết luận dựa trên kết quả thu được qua kiểm chứng trên hiện tượng, kết nối với thực tiễn, phát hiện hiện tượng tương tự để vận dụng vào cuộc sống.

4 – Có cơ hội ứng dụng kiến thức và kỹ năng vào thực tế để tạo ra các sản phẩm có nghĩa

Giáo dục STEM về bản chất được hiểu là việc trang bị cho người học những kiến thức và kỹ năng cần thiết liên quan đến các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.

Giáo viên hướng dẫn trẻ làm thí nghiệm STEM trong giờ học

Giáo viên hướng dẫn trẻ làm thí nghiệm STEM trong giờ học

Giáo dục STEM cho trẻ cơ hội vận dụng lý thuyết vào thực hành để tạo ra sản phẩm

Các kiến thức và kỹ năng này phải được tích hợp, lồng ghép và bổ trợ cho nhau giúp trẻ không chỉ hiểu biết về nguyên lý mà còn có thể thực hành và tạo ra được những sản phẩm trong cuộc sống hằng ngày.

5 – Khơi dậy niềm yêu thích của trẻ, là tiền đề thuận lợi cho các bậc học sau

Giáo dục STEM có vai trò quan trọng giúp tạo ra các định hướng tư duy tích cực và tạo nên thói quen học tập tích cực, đó là những gì chúng ta cần cho trẻ mầm non. Bởi, trẻ mầm non thường có sự hiếu kỳ và có rất nhiều câu hỏi, khi sinh ra đã là những nhà khoa học tự nhiên, say mê tìm tòi và nghiên cứu thế giới xung quanh.

Giáo dục STEM khơi dậy niềm yêu thích học tập trong trẻ

Giáo dục STEM khơi dậy niềm yêu thích học tập trong trẻ

Thế nào là bài giảng STEM hiệu quả?

Với 30 năm nghiên cứu, làm việc trong lĩnh vực giáo dục, đặc biệt về STEM, tiến sĩ Diana cho hay chương trình STEM có chất lượng phải đảm bảo lồng ghép nhiều nội dung, giúp học sinh phát triển được bốn yếu tố: Sáng tạo đổi mới; tư duy phản biện; hợp tác; truyền thông và giao tiếp.

Trong quá trình học, học sinh phải làm chủ việc hình thành sản phẩm, giáo viên chỉ là người quan sát, hướng dẫn khi cần trợ giúp. Khi đó, trẻ sẽ phát huy được sự chủ động, sáng tạo và biết cách giao tiếp để kết hợp với bạn hoàn thành nhiệm vụ, tự rút ra được những tri thức cần thiết.

“Khi học STEM, giáo viên và học sinh đều phải có sự hào hứng, sự yêu thích trong đó. Đó phải là hành trình trải nghiệm của học sinh chứ không phải đích đến. Giáo viên phải quan tâm đến điều này để mỗi bài học là cơ hội cho học sinh học hỏi”, tiến sĩ Diana nói.

Cô giáo và học sinh hào hứng trong dự án “Vườn trường”

Cô giáo và học sinh hào hứng trong dự án “Vườn trường”

Bà cũng lưu ý các phụ huynh và giáo viên khi dạy không nên lạm dụng các phương tiện công nghệ như tivi, máy chiếu, điện thoại mà nên cố gắng thay bằng hình ảnh trực quan. Các nghiên cứu đều chỉ ra sử dụng nhiều các thiết bị điện tử là không tốt cho sự phát triển của trẻ. Ví dụ, thay vì mở máy tính cho trẻ xem quá trình bay phát tán của hạt thì có thể mô phỏng bằng cách gấp giấy thành hình chong chóng và chỉ cho trẻ thấy khi thả xuống, chong chóng bay theo hình xoắn xuống. Đó cũng là cách mà các hạt phát tán nhờ gió.

Bà Diana cho biết, hiện Ấn Độ và New Zealand là những quốc gia sử dụng STEM hiệu quả nhất trên thế giới. “Trong vài ngày qua, tôi cũng đã có dịp quan sát một số trường ở Việt Nam và tôi thấy giáo dục cũng đã có sự thay đổi quan trọng trong lớp học khi học sinh đã trở thành trọng tâm thay vì giáo viên như trước đây. Tôi mong các bạn hãy tiếp tục thay đổi, dạy con bằng phương pháp STEM không chỉ ở trường mà cả ở nhà để giúp trẻ phát triển”, tiến sĩ Diana nói.

Hiện nay, STEAMe GARTEN tự hào là hệ thống trường mầm non tiên phong đưa phương pháp giáo dục STEM áp dụng vào giáo trình dạy học, phát triển tư duy, khuyến khích niềm yêu thích khám phá cho trẻ trong giai đoạn quan trọng đầu đời.